Toekomstbestendige Heuvelrug, Gooi en Vechtstreek: water en bodem als basis

Introductie

Hoe blijft de Heuvelrug, Gooi en Vechtstreek leefbaar bij toenemende droogte, wateroverlast en ruimtelijke druk? Met hydrologisch onderzoek en ruimtelijk ontwerp ontwikkelden we een gezamenlijke koers waarin het natuurlijke water- en bodemsysteem weer de basis vormt.

  1. Looptijd: 2022 - 2023
  2. Opdrachtgevers: Regio Gooi en Vechtstreek, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, MRA Landschap, PWN, Vitens, Waternet en Provincie Noord-Holland
  3. Partner: H+N+S
  4. Keywords: Water en bodem sturend, klimaatadaptatie, hydrologie, droogte, wateroverlast, grondwater, kwel, drinkwater, natuur, ruimtelijke inrichting, ontwerpend onderzoek en handelingsperspectief.
  5. Modellen & Tools: Hydrologische systeemanalyses, grondwateranalyses, GIS, stroombaan- en kwelkaarten

Aanleiding

Natuurlijk systeem uit balans

Klimaatverandering, bodemdaling, verstedelijking en intensief ruimtegebruik zetten het water- en bodemsysteem van de Heuvelrug, Gooi en Vechtstreek onder druk. De inrichting van het gebied sluit onvoldoende aan op de natuurlijke werking van bodem, grondwater en oppervlaktewater.

Hierdoor ontstaan problemen met droogte, wateroverlast en waterkwaliteit. Deze raken natuur, landbouw, drinkwatervoorziening en stedelijk gebied. Losse technische maatregelen zijn niet voldoende: er was behoefte aan een samenhangende langetermijnvisie voor het gehele gebied.

Werkwijze

Hydrologie en RO verbonden

HydroLogic en H+N+S Landschapsarchitecten brachten gezamenlijk de werking van het water- en bodemsysteem en de relatie met het landgebruik in beeld. Bestaande kennis werd aangevuld met hydrologisch onderzoek, interviews en multidisciplinaire werksessies met specialisten, beleidsmakers en gebiedspartijen.

Voor 2100 zijn verschillende toekomstbeelden onderzocht: doorgaan op de huidige weg, technische optimalisatie, meer natuurlijke variatie en integrale herinrichting. Met Kritische Systeem Indicatoren beoordeelden we de effectiviteit en impact van deze richtingen.

Vanuit deze inzichten ontwikkelden we per deelgebied concrete bouwstenen voor de korte, middellange en lange termijn.

Meer over onze werkwijze

Het resultaat

Gezamenlijke koers

Het onderzoek laat zien dat het gebied minder afhankelijk moet worden van wateraanvoer uit het hoofdwatersysteem. Meer water uit de eigen regio moet worden vastgehouden en geïnfiltreerd, zodat grondwatervoorraden en kwelstromen zich kunnen herstellen.

Daarnaast moeten landgebruik en ruimtelijke inrichting beter aansluiten op de natuurlijke eigenschappen van het gebied. Technische maatregelen blijven belangrijk, maar zijn vooral ondersteunend aan een robuuster natuurlijk systeem.

Het opgeleverde handelingsperspectief laat per deelgebied zien welke maatregelen mogelijk zijn, op welke termijn deze kunnen worden ingezet en wat hun verwachte effect is. Daarmee biedt het onderzoek een gezamenlijke basis voor beleidskeuzes, vervolgonderzoek en gebiedsprocessen.

Wat heeft het project opgeleverd?

  1. Een integrale analyse van het water- en bodemsysteem
  2. Inzicht in grondwaterstromen, kwel, wegzijging en samenhang tussen deelgebieden
  3. Vier toekomstbeelden voor het gebied richting 2100
  4. Vijf hoofduitgangspunten voor een toekomstbestendig landschap
  5. Concrete bouwstenen voor de korte, middellange en lange termijn
  6. Een handelingsperspectief met inzicht in de effectiviteit van maatregelen
  7. Een gedeelde kennisbasis voor overheden, waterbeheerders en drinkwaterbedrijven
“Problemen aanpakken bij de bron, met systeemgerichte oplossingen.”
Janneke de Graaf | Projectleider
Benieuwd naar de mogeljkheden?